Büyümenin Gizemli Dünyasına Çocuk Gözünden Bir Bakış

Çocukken ailemin arkadaşlarıyla oturduğumuz sofraları, konuk olduğumuz mekânları, onların sohbetlerinin tınısını hatırlıyorum. Her şey ne kadar kocaman, ne kadar gürültülü ve şaşaalı gelirdi. Devasa insanların şen kahkahaları arasında çınlayan tabak çanak sesleri, her köşede farklı bir sohbetin havası, rengârenk kıyafetler, boyalı saçlar, uzamış sakallar… Yetişkinlerin dünyasında gözüme, kulağıma çarpan her şey benim kavrayamayacağım kadar uzak ve büyük gelirdi. Yetişkinlerin istedikleri her şeyi yapabildiklerini görmek büyüleyiciyken; dökülmeye başlamış saçlar, yüzde anlam veremediğim çizgiler kafamı karıştırırdı. Bir de işin korkutucu kısmı vardı: Sevdiğim büyüklerimin rahatsızlanması, ameliyat olması ya da insanların vefat ettiğini duymak, cenazelerine katılıp ağlayan perişan olmuş insanları görmek…

Hatırlıyorum da küçükken, anneannemin doktorun bulgularını annemle paylaşmasına kulak misafiri olmuştum. Aynı cümle içerisinde “kitle, kanser, risk” gibi anlamını bile tam kavrayamadığım ama her tınısında beni sarsan kelimeleri duyduğumda anneannemin öleceğini sanıp hıçkıra hıçkıra ağlamıştım. Kendi vücudumuzu bekleyen değişimleri anlattıklarında da endişelenmiştim her çocuk gibi. Hem yine anlatılanı tam anlayamamış hem de zaten bildiğim ve sevdiğim vücudumun değişecek olması beni tedirgin etmişti. Gün gelip de yaş aldıkça ve herkesin benimle benzer yollardan geçtiğini görmeye başlayınca o “kocaman” gelen olaylar artık normalleşmeye başladı.

Tumanov’un “Haritada Kaybolmak” kitabı da tam bir çocuğun dünyayı, çevresini ve yaşayacağı değişiklikleri nasıl algıladığını iki kardeşin akılalmaz macerasıyla ele alan bir öykü sunuyor. Okul döneminin ortasında yeni bir şehre taşınan Alt kardeşler, bir gün sinemadan dönerken yakalandıkları yağmurdan korunabilmek için bulabildikleri ilk dükkâna girerler. Ne var ki bu dükkân alelade bir dükkân değildir: “CHAGRIN HOBİ VE TUHAFLIK ÇEŞİTLERİ.” Adıyla müsemma bu dükkânda dışarıda görüp bulamayacağınız enteresanlıkta bir sürü ürün vardır; ancak Alt kardeşlerin bundan haberi yoktur. Yağmurun dinmesini beklerken küçük kardeş Francis Alt, meraklı mizacıyla dükkânı incelemeye koyulur. Her şeye el atmasına abisi Chris kızsa da karnı acıkan Francis, ilk bulduğu şekerleri ağzına atmaktan geri durmaz. Ve abisini de şekerleri yemeye ikna etmeyi başarır. Bundan sonra Alt kardeşlerin akılalmaz maceraları başlar.

Yedikleri sihirli şeker yüzünden uyandıkları her gün bir yaş almaya başlayan Alt kardeşler, büyümenin ve yaşlanmanın kaygısını her geçen gün daha da hissederler. Bu durumdan kurtulmanın tek çaresi ise CHAGRIN HOBİ VE TUHAFLIK ÇEŞİTLERİ dükkânının sahibinin verdiği sihirli haritadaki tüm bilmeceleri çözmeleridir. Durun, daha bitmedi! İşleri hiç de kolay değil. Bilmeceler zorlu, kafa karıştırıcı, hatta bazen tiye alıcı; üstelik yanlış cevap verirlerse 10 yaş birden yaşlanma riskleri var. İşin en sinir bozucu yanı da haritanın canı istediğinde bilmeceleri vermesi. Çocuklar her gün yaş alıp birer yetişkine dönüşürlerken haritanın hiç acelesi yoktur; bazen günlerce yeni bilmece vermez ve Alt kardeşlerin umutlarını günden güne kırar.

Bilmeceleri biraz keyfekeder paylaşsa da Alt kardeşlerin en zor anlarında kurtarıcı rolünü üstlenen de yine haritanın kendisidir. Her gün yaş alan iki insanın meraklı insanlarca normal karşılanacağını düşünmediniz herhâlde! Alt kardeşlerin peşine düşen sinir bozucu televizyon programcısı James T. Wrangel, haritayı almak ve çocukları programa çıkartıp reyting kazanmak için peşlerini bırakmaz. Harita da Bay Wrangel ne zaman kardeşleri enseleyecek olsa yardım elini esirgemez. Pek de pamuk kalpli!

Alt kardeşler günden güne yaşlanmaya devam ederken birbirlerinin farklı kişiliklerinden öğrenmeyi, birlikte hareket etmeyi ve büyümenin getirdiği becerileri kullanmayı keşfederler. Çocukken olumsuzluk gibi gördükleri özelliklerinin aslında birbirleri için ne kadar kıymetli olduğunu fark ederler. Tabii, harita sayesinde coğrafyayı, yaratıcı düşünmeyi, tarihi ve umutla birbirlerine bağlanmayı da öğrenirler. Hem merak uyandırıcı hem de öğretici unsurları eğlenceli bir şekilde sunan bu öyküde bakalım Alt kardeşler yeniden çocuk olabilecekler mi?

Haritada Kaybolmak

Vladimir Tumanov

Çevirmen Mine Kazmaoğlu

Resimleyen Sadi Güran

Günışığı Kitaplığı Ekim 2021