İsteyerek Ürpermek

Bazen evin kedisini boş bir köşeye bakarken yakalarız. Uzun uzun, gözünü kırpmadan bakar. Başımızı çevirir, onun gördüğünü görmeye çalışırız. Orada hiçbir şey yoktur. En azından bizim görebildiğimiz bir şey. Yine de bir anlığına tüylerimiz ürperir. Az önce son derece sıradan olan odamızda artık açıklayamadığımız bir şeyin bulunabileceği ihtimali vardır.

Gün boyunca bildiğimiz, tanıdığımız ev, güneş battığında başka bir kimliğe bürünebilir. Penceremizin önündeki ağaç, karanlıkta kollarını uzatan bir yaratığa dönüşür. Koltuğun üzerine bırakılmış bir hırka, loş ışıkta oturan birini andırır. Işığı açtığımızda her şey eski hâline döner. Ağaç yine ağaçtır, hırka yine hırka. Peki birkaç saniye önce hissettiğimiz korku nereye gider?

Belki de tekinsizlik, yabancı bir şeyle karşılaşmaktan çok, tanıdığımız bir şeyi bir anlığına tanıyamamaktır.

Tanıdık olanın bir anda yabancılaşmasıyla ilk kez yetişkin olduğumuzda karşılaşmayız. Masalların yalnızca prenslerini, prenseslerini ve mutlu sonlarını hatırlamayız. Bazen hafızamızda kalan, kahramanın girdiği karanlık ormandır. Sislerin arasında kaybolan yol, uzaklardan duyulan bir ejderhanın sesi, peşimizden gelen devin ayak sesleri… Masal bittiğinde bile o orman zihnimizde yaşamaya devam eder.

Yine de o karanlık ormanlara girmek isteriz.

Lunaparkta, bütün o ışıkların ve neşeli seslerin arasında, karanlık bir tünele girmek için sıraya gireriz. İçeride bizi neyin beklediğini bilmediğimiz hâlde, hatta tam da bu yüzden, korku tünelinin kapısından geçeriz.

Biraz büyüdüğümüzde aynı yolculuğu kitaplarla sürdürürüz. Çatı katlarında saklanan sırların, yıllardır açılmamış sandıkların, terk edilmiş evlerin ve sisler arasından beliren gemilerin peşine düşeriz. Bu kez kimse bizi karanlığa sürüklememiştir. Kitabı kendimiz seçmişizdir.

İstemeden ürperdiğimiz anlardan, isteyerek ürperdiğimiz hikâyelere geçmişizdir.

Kendi evimizde duyduğumuz açıklanamaz bir sesten ürkerken, bir başkasının evindeki esrarengiz seslerin peşine düşmek isteriz.

Peki neden?

Belki de korkunun sınırlarını kendimiz çizmek istediğimiz için. Bir korku tünelinin sonunda çıkış kapısı vardır. Kitabı kapatabilir, filmi durdurabilir, ışığı yakabiliriz. Karanlığın içine girerken aydınlığa geri dönebileceğimizi biliriz. En azından öyle olduğunu düşünürüz.

Ama yalnızca güvenli bir korku yaşamak için mi okuruz bu hikâyeleri?

Kimi hikâyelerde hayaletlerin ardında son derece dünyevi hesaplar saklıdır. Bir ev sahibi, kiracılarından kurtulmak için geceleri hayalet kılığına girebilir. Bir mirasa göz diken akraba, evin karanlık koridorlarını korkunç seslerle doldurabilir. Bazen de bir hikâyenin kahramanı, kapalı bir odadan gelen ayak seslerinin yıllar önce ölmüş birine ait olduğuna inanır. Kimi zaman bütün bunların bir açıklaması vardır; kimi zaman açıklama gelmez. Ama sır çözülse bile içimizdeki huzursuzluk hemen dağılmaz. Çünkü bir kez yabancılaşan tanıdık dünya, eski güvenilirliğine kolay kolay kavuşmaz.

Tekinsizlik böylece karanlık bir odanın ya da tuhaf bir sesin ötesine geçer. Bildiğimiz dünyanın düzenine duyduğumuz güveni sarsar. Bazen korktuğumuz şeyin ardında bir insan olduğunu öğreniriz. Üstelik bu insan, hiç de yabancı biri olmayabilir.

Edebiyat bütün bu sırları çözmek zorunda değildir. Bazen yalnızca soruları çoğaltır.

Tekinsiz hikâyelerin çekiciliği biraz da buradadır. Gündelik hayatımızda açıklamalar arar, belirsizliklerden kurtulmaya çalışırız. Oysa bir öykünün içinde, açıklanamayanın yanında biraz daha kalmayı kabul ederiz. Kapalı kapının ardında ne olduğunu öğrenmek isteriz ama kapı açıldığında bütün gizemin ortadan kalkmasını da istemeyiz.

Korku ile merak arasındaki o dar alanda dolaşırız.

Sonra kitabı kapatırız. Evin ışıkları yanıyordur, penceremizin önündeki ağaç yerindedir. Her şey bıraktığımız gibidir.

Tam o sırada kedimiz başını kaldırır.

Ve yine boş bir köşeye bakmaya başlar.